MEMLEKETIME HOS GELDINIZ  
    Genel Bilgiler   Tarih   Harita  Coğrafya  Kültür  Turizm  Sakarya Türküsü  

                   
Adapazarı Belediyesi Önü (Fotoğraf: Hüsnü Gürsel)

YÜZÖLÇÜMÜ: 4.817 km²
NÜFUS:
746.134 (1997)
İL TRAFİK NO:
54
İLÇELER:
Adapazarı (merkez), Akyazı, Ferizli, Geyve, Hendek, Karapürçek, Karasu, Kaynarca, Kocaali, Pamukova, Sapanca, Söğütlü, Taraklı.

İLGİ ÇEKİCİ YERLER: Sapanca Gölü kıyıları, Karasu ve Kocaali plajları, Hasan Dağı ve Poyrazlar Gölü Orman İçi Dinlenme Yerleri, Orhan Gazi, Yunus Paşa (Geyve Ulucamisi), Şeyh Müslihiddin ve Rüstem Paşa Camileri, Orhan Gazi Zaviyesi, Elvan Bey İmareti, Sakarya Köprüsü ve Beşköprü (Jüstinyen Köprüsü).

TarihEski Sakarya Köprüsü

          Ülkemizde şehirler kronolojik sıralamaya tabi tutulduğunda Adapazarı, kuruluşları yeni olan iller arasına girer. Roma Bizans devrinde bugünkü Adapazarı havzasında hiçbir yerleşim izi mevcut değildir.

          13. Asrın sonlarına doğru Osman Gazi'nin komutanlığında Konuralp, bugünkü Adapazarı havzasını fethetmiştir. İlk olarak batı Türkistan ve Azerbeycan'dan gelen göçebe Türk boyları buralarda köyler ve kentler kurmuşlardır.


Tarihi Jüstinyen Köprüsü (Fotoğraf: Hüsnü Gürsel)

          Adapazarı, Sakarya'nın iki kolu arasında meydana gelen kara parçası (ada) üzerinde kurulmuştur. 1563 yılına ait bir vesika ve 1581 yılında Akyazı Ada Kadılığına yazılan ve bu yöreden nahiye diye bahseden bir ferman bugünkü şehrin mazisini aydınlatan ilk ışıklardan biridir. Evliya Çelebi Seyehatnamesinde (1648) Adapazarı'ndan Bolu'nun nahiyesi diye bahsedilmekte ve bu yörenin yerleşim alanı olduğunu göstermektedir. Bugünkü şehrin adı, Ada köyünde kurulan pazara mahsullerini satmak üzere civar köylerden ve göçebe aşiretlerinden gelen halk tarafından ADAPAZARI olarak verilmiştir.

          II. Mahmut zamanında (1837) Adapazarı kaza haline gelmiştir. 19. asrın sonlarına doğru Kocaeli Vilayeti'nin kazası olmuştur. 22 Haziran 1954 tarihinde 6419 sayılı kanunla il olmuş ve SAKARYA adını almıştır. Adapazarı ve civarının ilk Türk sakinleri, göçebeliği terk ederek yerleşik düzene geçen Türkmen aşiretleri yörüklerdir. Bugün ADAPAZARI mahallelerinin adları Türk oymaklarının adaları ile anılır. (Tığcılar, Hasırcılar, Semerciler, Papuçcular, Yağcılar, Çıracılar gibi.)

 Coğrafya  

Marmara

          Marmara Bölgesinin Kuzeydoğu Bölümünde yer alan Sakarya İli; 29,57-30,53 Doğu Meridyenleri ile 40,17-41,13 Kuzey Paralelleri arasında yer alır.

          Kendi adı ile anılan ovanın Güneybatı kenarında kurulmuş olup, tarihi İstanbul - Anadolu yolunun Sakarya ırmağını aştığı noktada bir köprü başı ve kavşak noktası konumuna sahiptir. İl toprakları idari açıdan doğudan Bolunun; Göynük, Mudurnu, Düzce ve Akçakoca, Güneyden Bilecik'in Gölpazarı ve Osmaneli, Batıdan ise Kocaeli'nin Kandıra, Merkez ve Gölcük İlçeleri, Kuzeyden ise Karadenizden çevrilidir.

Alifuatpaşa'da Sakarya Nehri - GEVYE (Fotoğraf: Hüsnü Gürsel)

          İlin Merkezi olan Adapazarı Akova adıyla anılan düzlükte, Sakarya Havzasının aşağı kısmındadır. Doğudan Çam Dağı, Güney ve güneydoğudan Samanlı Dağları, Kuzeyden Karadeniz ile sınırlanan Sakarya İlinin Batıdan belirgin bir doğal sınırı yoktur. İlin yüzölçümü 4.821 km² denizden yüksekliği ise ortalama 31 m'dir.

          En yüksek tepesi 1720 m ile Keremali Dağı üzerindeki Dikmen tepesidir. Sakarya İli'nin Adapazarı merkezi ile Akyazı ve Hendek İlçeleri Akova adıyla anılan Sakarya Nehrinin aşağı bölümünde, Gevye ve Pamukova ilçeleri ise Bolu Dağlarının Gevye çukurluğunda meydana getirdiği Pamukova düzlüğünde kurulmuşlardır.

                                    

                        
 
KültürBeşköprü (Fotoğraf: Hüsnü Gürsel)         

 


 İlde Bizans ve Osmanlı Kültürü ve medeniyetlerini aksettiren eserlere rastlanmaktadır. Başlıca tarihi eserler şunlardır:



 

Eserin Adı

Yeri

Dönemi

Jüstinyen Köprüsü

Beşköprü (Merkez)

Bizans

Adliye Kalesi

Adliye Köyü (Merkez)

Bizans

Gevye Köprüsü

Gevye

Osmanlı (1495)

Elvanbey İmareti

Gevye

Osmanlı (1450)

Orhan Camii

Merkez

Osmanlı

Harmantepe Kalesi

Harmantepe-Merkez

Bizans

Paşalar Köyü Kalesi

Paşalar-Pamukova

Bizans

Söğütlü Kalesi

Söğütlü

Bizans

Akyazı Tümülüsü

Küçükcek-Akyazı

Roma

Alifuatpaşa Köprüsü

Alifuatpaşa-Gevye

1495-II.Beyazıt

Roma Anıt Mezar

Pamukova

Roma

Yunus Paşa Camii

Taraklı

XV.Yüzyıl Osmanlı

 
Elvanbey İmareti - GEVYE (Fotoğraf: Hüsnü Gürsel)İl Kültür Müdürlüğü
Tel: (264) 277 36 66
Faks: (264) 277 36 67
Devlet Güzel Sanatlar Galerisi Müdürlüğü
Atatürk Parkı Heykel Altı / SAKARYA
Tel: (0 264) 274 60 26
Faks: (0 264) 277 36 67
Sakarya Müzesi
Adres: Semerciler Mah. Sait Faik Sok. No: 36 / SAKARYA
Tel: (264) 274 25 15

 

Turizm
Bir yaz akşamı Karasu Sahili (Fotoğraf: Hüsnü Gürsel)

          Sakarya, ülkenin sosyo ekonomik açıdan en gelişmiş yöresi olan Marmara Bölgesini Anadolu'nun diğer bölgelerine bağlayan ana ulaşım akışı üzerinde yer alması, ilin iç turizmine canlılık getirmektedir. Turizmde standart konaklama arzı Adapazarı başta olmak üzere diğer kentsel merkezlerde, İlin kıyı yerleşme yerleri olan Karasu, Kocaali ve Sapanca gölü çevresinde gelişmiştir. Turizm yatırım belgeli 4 tesisin yatak kapasitesi 446 olup, işletme belgeli mevcut 3 tesisin yatak kapasitesi 369'dur. Mahalli İdarelerden belgeli tesislerde ise toplam 2.650 yatak mevcudu vardır.





Sapanca Kordon Boyu

          İlimizde yayla turizminin geliştirilmesi için Turizm Bakanlığı nezninde girişimlerde bulunulmuş olup, Bakanlığın yayla turizmi çalışmaları kapsamına ilimizin de alınması sağlanmıştır. Sakarya ili, termal kaynaklar bakımından oldukça zengin bir potansiyele sahiptir. Bu konuda, özellikle Kuzuluk Kaplıcaları ilde sağlık ve termal turizmin gelişmesinin odak noktasını oluşturmaktadır.

          Kuzuluk Kaplıcaları'nda İl Özel İdaresince yapımına başlanılan sağlık ve termal turizm tesisleri, 1994 yılı içinde özel sektöre devredilmiştir. 1000 dairelik bir tatil kasabası haline getirilen tesiste, her daireye 84 C sıcaklıkta termal şifalı su verilmektedir.

Sakarya Türküsü

İnsan bu, su misali, kıvrım kıvrım akar ya;
Bir yanda akan benim, öbür yanda Sakarya.
Su iner yokuşlardan, hep basamak basamak;
Benimse alın yazım, yokuşlarda susamak.
Her şey akar, su tarih, yıldız, insan ve fikir;
Oluklar çift; birinden nur akar; birinden kir.
Akışta demetlenmiş, büyük küçük kainat;
Şu çıkan buluta bak, bu inen suya inat!
Fakat Sakarya başka, yokuş mu çıkıyor ne,
Kurşundan bir yük binmiş, köpükten gövdesine;
Çatlıyor, yırtınıyor yokuşu sökmek için.
Hey Sakarya, kim demiş; suya vurulmaz perçin?
Rabbim isterse sular büklüm büklüm burulur,
Sırtına Sakarya'nın, Türk tarihi vurulur.
Eyvah, eyvah, Sakarya'm, sana mı düştü bu yük?
Bu dava hor, bu dava öksüz, bu dava büyük!..
Ne ağır imtihandır, başındaki Sakarya!
Binbir başlı kartalı nasıl taşır kanarya?
İnsandır sanıyordum mukaddes yüke hamal.
Hamallık ki, sonunda ne rütbe var, ne de mal,
Yalnız acı bir lokma, zehirle pişmiş aştan;
Ve ayrılık, anneden, vatandan, arkadaştan.
Şimdi dövün Sakarya, dövünmek vakti bu an;
Kehkeşanlara kaçmış eski güneşleri an!
Hani Yunus Emre ki, kıyında geziyordu;
Hani ardına çil çil kubbeler serpen ordu?
Nerede kardeşlerin, cömert Nil, yeşil Tuna;
Giden şanlı akıncı ne gün döner yurduna?
Mermerlerin nabzında hala çarpar mı tekbir?
Bulur mu deli rüzgar o sedayı: Allah bir!
Bütün bunlar sendedir, bu girift bilmeceler;
Sakarya, kandillere katran döktü geceler.
Vicdan azabına eş, kayna kayna Sakarya,
Öz yurdunda garipsin, öz vatanında parya!
İnsan üç beş damla kan, ırmak üç beş damla su;
Bir hayata çattık ki, hayata kurmuş pusu.
Geldi ölümlü yalan, gitti ölümlü gerçek;
Siz, hayat süren leşler, sizi kim diriltecek?
Kafdağını assalar, belki çeker de bir kıl!
Bu ifritten sualin, kılını çekmez akıl!
Sakarya, saf çocuğu masum Anadolu'nun,
Divanesi ikimiz kaldık Allah yolunun!
Sen ve ben, gözyaşiyle ıslanmış hamurdanız;
Rengimize baksınlar, kandan ve çamurdanız!
Akrebin kıskacında yoğurmuş bizi kader;
Aldırma, böyle gelmiş, bu dünya böyle gider!
Bana kefendir yatak, sana tabuttur havuz;
Sen kıvrıl, ben gideyim, Son Peygamber Kılavuz!
Yol onun, varlık onun, gerisi hep angarya;
Yüzüstü çok süründün, ayağa kalk, Sakarya!..

Necip Fazıl KISAKÜREK