DÜNYANIN GÖZÜNDE ATATÜRK



Gazi Mustafa Kemal Atatürk en büyük devlet adamı
Franklin D. Roosevelt (ABD Başkanı)
Mustafa Kemal hakkındaki bilgiyi O'nu çok iyi tanıyan birisinden edindim. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği'nin Dışişleri Bakanı Litvinof ile görüşürken, onun fikrince bütün Avrupa'nın en değerli ve ilgi çekici devlet adamının bugün Avrupa'da yaşamadığını, Boğazların gerisinde, Ankara'da yaşadığını, bunun Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk olduğunu söyledi.
(Üç Adam: Kemal Atatürk - Roosevelt - Mussolini, 1937)

Yüzyılımızın dahisi
David L'loyd George (İngiltere Başbakanı)
Yüzyıllar nadir olarak dahi yetiştirir. Şu talihsizliğimize bakın ki, o büyük dahi çağımızda Türk milletine nasip oldu. (1922)
(K. Atatürk ve Milli Mücadele Tarihi: 1958, s. 508)

"Ata'nın ölümü büyük kayıptır"
Winston Churchill (İngiltere Başbakanı)
Savaşta Türkiye'yi kurtaran, savaşları sonra da Türk ulusunu yeniden dirilten Atatürk'ün ölümü, yalnız yurdu için değil, Avrupa için de büyük kayıptır. Her sınıf halkın O'nun ardından döktükleri içten gözyaşları bu büyük kahramana ve modern Türkiye'nin Ata'sına layık bir tezahürden başka bir şey değildir. (Tan: 18 Aralık 1938)

Yüksek anlayışlı önder
Vladimir İlyiç Lenin (Rus İhtilali Lideri)
Mustafa Kemal, sosyalist değildi. Fakat görülüyor ki iyi bir teşkilatçı, yüksek anlayışlı, ilerici, iyi düşünceli ve akıllı bir önderdir. O, soygunculara karşı bir kurtuluş savaşı yapıyor. Emperyalistlerin gururunu kıracağına ve Sultanı da yaranı ile birlikte alt edeceğine inanıyorum. (1912)
(Tek Adam: 1964, s. 378)

"O'na nasıl hayran olmayalım?" Edouard Herriot (Fransa eski Başbakanı)
- Paşa, size nasıl hayran olmayayım? Ben Fransa'da laik bir hükümet kurmuştum. Bu hükümeti Papa'nın Paris'teki temsilcisinin yardımı ile papazlar devirdi. Siz ise bir halifeyi kovdunuz ve gerçek anlamıyla laik bir devlet kurdunuz. Siz bu taassup içinde laikliği bu topluma nasıl kabul ettirdiniz? Dehanızın büyük eseri laik bir Türkiye yaratmak olmuştur. (1933)
(Yazılmayan Yönleriyle Atatürk: 1963, s. 62)

"Türkiye övünebilir"
Eleutherios Venizelos (Yunanistan Başbakanı)
Bir ulusun hayatında bu kadar az sürede bu denli kökten değişiklik pek seyrek gerçekleşir... Bu olağanüstü işleri yapanlar, hiç kuşkusuz kelimenin tam anlamıyla büyük adam niteliğine hak kazanmışlardır. Ve bundan dolayı Türkiye övünebilir. (31 Ekim 1933)
(Cumhuriyet: 29 Ekim 1969)

Türk birliğinin mimarı
Dwight D. Eisenhower (ABD Başkanı) Kemal Atatürk için daimi bir anıt tesisi münasebetiyle Türkiye'ye tebriklerimi arz ile gurur duyuyorum. O'nun gösterdiği yolda yürüyen büyük ulusunuz çok önemli başarılar elde etmiştir. Türk birliğinin ve ilerleyişinin mimarı Atatürk'ün hatırasını anmak için yapılan bu tören, dünyanın her tarafından hür insanlara ilham kaynağı olmuş bir zata çok yerinde bir saygıdır.
(Anıtkabir Özel Defteri'nden, 1953)

Atatürk ilham kaynağıydı
Habib ben Ali Burgiba (Tunus Devlet Başkanı)
Sakarya Savaşı, sakarya Zaferi, yirmi yaşımın en kuvvetli hatırası olmuştur. O zamanlar kendi kendime diyordum: Acaba ben de ulusumu böylesine seferber edemez miyim, onun ruhuna bu kurtarıcı hamleyi, bu dizgin tanımaz ihtirası aşılayamaz mıyım?
(Cumhuriyet: 26 Mart 1965)

Sadık dostluk duyguları
Charles de Gaulle (Fransa Devlet Başkanı)
Büyük Atatürk'ün ölümünün 25. yıldönümü nedeniyle Fransız ulusunun, Türk ulusuna karşı duymakta olduğu sadık dostluk duygularını dile getirmek isterim. Türkiye tarihi, bugün, her zamandan çok Batı ve Avrupa tarihinden ayrılmaz bir durumdadır. Ve Atatürk'ün bu yöndeki gayretleri sonuçsuz kalmamıştır. Memleketlerimiz arasındaki yüzyılları aşan dostluk, bu gelişmenin temelini oluşturur.
(Vatan: 10 Kasım 1963)

"O, Müslümanların da sesiydi"
Muhammed Ali Cinnah (Pakistan'ın kurucusu)
O, Türkiye'yi kurmakla bütün dünya uluslarına Müslümanların seslerini duyuracak kudrette olduğunu ispat etti. Kemal Atatürk'ün ölümüyle Müslüman dünyası en büyük kahramanını kaybetmiştir. Atatürk gibi bir önder önlerinde bir ilham kaynağı olarak dikildiği halde Hint Müslümanları bugünkü durumlarına hala razı olacaklar mı?
(Milliyet Gazetesi: 10 Kasım 1954)

Bütün çağların lideri
Muhammed Eyüp Han (Pakistan Devlet Başkanı)
Kemal Atatürk yalnız bu yüzyılın en büyük liderlerinden biri değildir. Biz Pakistan'da O'nu, gelmiş geçmiş bütün çağların en büyük adamlarından biri olarak görüyoruz. O, yalnız sizin ulusunuzun sevgili önderi değildir. Dünyadaki bütün Müslümanlar gözlerini sevgi ve hayranlık duygularıyla O'na çevirmişlerdir.
(Cumhuriyet: 10 Kasım 1963)

Atatürk'ün yönetimindeki Türkiye
Nikita S. Kruşçev (Sovyetler birliği Başkanı) Yakın ve Ortadoğu'da ilk cumhuriyet, doğuşunu O'na borçludur. Bu cumhuriyet, birçok ulusun milli özgürlük savaşlarına ışık tutmuştur. Atatürk'ün yönetimindeki Türkiye'nin uluslararası otoritesi yükselmiş ve ülkesi dünya siyasetinde önemli bir rol oynamaya başlamıştır.
(Milliyet: 10 Kasım 1963)

Yüzyılımızın büyük önderi
John F. Kennedy (ABD Başkanı)
Atatürk adı insana bu yüzyılın büyük insanlarından birinin tarihi başarılarını, Türk ulusuna ilham veren önderliğini, modern dünyayı anlayışındaki ileri görüşlülüğü ve bir askeri önder olarak kudret ve cesaretini hatırlatmaktadır. Şüphesiz ki, Türkiye Cumhuriyeti'nin doğuşu ve o zamandan beri Atatürk'ün ve Türkiye'nin giriştiği derin ve geniş devrimler kadar bir ulusun kendisine olan güvenini daha başarı ile belirten bir başka örnek gösterilemez.
(Hürriyet: 10 Kasım 1963)

Modern çağın yapıcısı
Jawaharla Nehru (Hindistan Başbakanı)
Kemal Atatürk veya bizim O'nu o zamanlar tanıdığımız ismiyle Kemal Paşa, gençlik günlerimde benim kahramanımdı. Büyük devrimlerini okuduğum zaman çok duygulandım. Türkiye'yi modernleştirme yolunda Atatürk'ün giriştiği genel çabayı büyük bir takdirle karşıladım. O'nun dinamizmi, yılmaz ve yorulmak bilmezliği insanda büyük bir etki yaratıyordu. O, Doğu'da modern çağın yapıcılarından biridir. O'nun en büyük hayranları arasında bulunmakta devam ediyorum.
(Gazeteler. 10 Kasım 1963) Eserleri takdirle anılmaktadır
Prof. Ludwig Erhard (Batı Almanya Başbakanı)
Bütün dünya 10 Kasım'da, biz Almanların da dostluk ve saygı ile bağlı olduğumuz bir insanın hayatını ve eserlerini takdirle anlamaktadır. Atatürk, daima Türkiye ile Avrupa arasında sıkı bağlar kurmaya çalışmıştır.
(Vatan: 10 Kasım 1963)

Kahraman ve cesur asker
Sir A. Douglas - Home (İngiltere Başbakanı)
Mustafa Kemal ismini bundan 50 yıl önce seçkin bir Türk komutanı olarak duymuştuk. Daha sonra barışın kuruluşuyla devlet adamlığı özelliklerini ortaya koymak fırsatını elde etmesi, büyük milli önderlerden biri olarak Ona tarihin en yüce mevkilerini kazandırmıştır. O kahraman ve cesur askeri saygıyla, modern Türkiye'nin gerçek babası olan devlet adamını da hayranlık ve şükranla anıyoruz.
(Cumhuriyet: 10 Kasım 1963)

Ata'ya duyulan hayranlık
Hayato İkeda (Japonya Başbakanı) Atatürk'ün Türk Dili Devrimi'ni gerçekleştirmesi ve dinle siyaseti birbirinden ayırarak türk toplumunun modernleşmesini sağlamak yolundaki çabalarına karşı büyük bir hayranlık duymaktayız.
(Hürriyet: 11 Kasım 1963)

"O, eserini tehlikeye sokmadı."
Kurt G. Kiesinger (Federal Almanya Başbakanı) Ben Türk - Alman dostluğunu yakından tanıyan bir neslin çocuğuyum. Küçük yaşımda bir adamın kahramanlıkları, yaptığı hizmetleri, ülkesi için giriştiği özverileri gördüm. Bu adam Mustafa Kemal idi. Bugün daha iyi kavrıyorum ki o insan büyük bir devlet adamı idi. Büyüktü, çünkü, ölçüyü korumasını her zaman bildi ve eserini tehlikeye sokacak sınırları aşmadı. Yürekliliğin ve kendi yürekliliğinin sınırlarını da çizebilecek kadar anlayışlıydı.
(Yeni Gazete: 9 Eylül 1968)

Atatürk'ün büyüklüğü
Joseph Luns (Hollanda Dışişleri Bakanı)
Çağımızda; uzak görüşlü, cesur, siyasi, sosyal ve ekonomik reformlarla Türkiye'yi bugünkü modern cumhuriyet durumuna getiren Atatürk'tür. Aynı zamanda bugün Türkiye'nin Avrupa Ortak Pazar'ına girebilecek güce erişmesini sağlayan modern ekonominin temelini hazırlayan da yine O'dur.
(Gazeteler: 11 Kasım 1963)

"Atatürk'le övünüyorum"
Gen. Douglas Mac Arthur (ABD Uzak Doğu Kuvvetleri Başkomutanı)
Asker - devlet adamı, çağımızın en büyük liderlerinden biri idi. Kendisi, Türkiye'nin en ileri memleketler arasında hakettiği yeri almasını sağlamıytır. Yine O, Türklere, bir milletin büyüklüğünün temel taşını oluşturan, kendine güvenme ve dayanma duygusunu vermiştir. Ben Atatürk'ün sadık arkadaşlarından biri olmakla büyük övünç duyuyorum.
(10 Kasım: 1963)

Mustafa Kemal'in büyüklüğü
Ernest Hemingway (Amerikalı Romancı, Yazar)
Marmara kıyısındaki sıcak, toz toprak içinde, eciş bücüş yollu ikinci sınıf kıyı kasabası Mudanya'da, Batı ile Doğu karşı karşıya geldiler. İsmet Paşa'yla görüşecek Müttefik generallerini taşıyan İngiliz sancak gemisi "İron Duke"kül rengi öldürücü kulelerine rağmen, Batılılar buraya barış dilenmeye geliyordu; yoksa barış istemeye, ya da şartlarını dikte ettirmeye değil... Bu görüşmeler, Avrupa'nın Asya üzerindeki egemenliğinin sonunu gösteriyor. Çünkü Mustafa Kemal, herkesin bildiği gibi, Yunanlıları silip süpürmüştü.
(The Toronto Daily Star: 23 Ekim 1922)

En büyük devlet adamı
W.Somerset Maugham 8İngiliz Romancı, Yazar)
Bir insanın değerinin en belirli ölçüsü kendi alanındaki üstünlüğünü dostuna - düşmanına kabul ettirebilmesindedir. İşte Atatürk bu yüceliğe ermiş dahilerden biridir. Bir ihtilalci olarak modern Türkiye'yi yaratmış, davasında muzaffer olmuş ve yüzyılımızın büyük devlet adamları arasında katılmıştır.
(Cumhuriyet: 11 Kasım 1953)

Yaşayan Türkiye

Claude Farrere (Fransız Romancı ve Diplomat)
Sevr'den sonra Türkiye'nin öldüğünü zanmıştım. Ama Türkiye yaşıyor; hem, Mustafa Kemal başına geçeli beri öylesine canlı yaşıyor ki; bir L'loyd George'un bütün çabaları, bütün imkanları, sağduyuya meydan okuyan bu şiddetli yaşama isteğinin karşısında erimekten başka bir şey yapamıyor... (1930)
(Türk Dili: 1964, C.XIV, s. 158)
"O'nun bakışı ile aydınlandık"
Muhammed İkbal (Pakistan Milli Şairi)
Bizim aslımız rengi uçmuş bir kıvılcım iken O'nun bakışıyla cihanı kaplayan ve aydınlatan bir güneş haline geldik.
(Türk Dili: 1958, C. VIII, s. 86)

"O, yarını görürdü"
Lord Kinross (İngiliz Devlet Adamı)
Atatürk, tarih boyunca gelip geçmiş en büyük devlet adamlarından biridir. Hiçbir zaman yaşadığı zamanın üzerinde durmamış, ileriyi görerek ona göre iş yapmıştır. Atatürk'ü Mussolini ve Hitler gibi yöneticilerden ayıran nokta işte bu niteliktir. Onlar her yaptıklarında kendilerini düşünerek hareket ediyorlardı. Atatürk, kendisinden ötesini, 20 - 30 yıl ilerisini görerek hareket ederdi.
(Ulus: 10 Kasım 1960)
Atatürk ile yaşamak
Şnork Kalutsyan (Türkiye Ermeniler Patriği)
Tarihte çok az kimse halkına ve vatanına Atatürk kadar faydalı ılmuştur. El ele, gönül gönüle güzel yurdumuzda huzur, barış ve anlayış içinde, sola sağa sapmadan Atatürk'ün hedefinde yaşayalım.
(Gazeteler: 13 Ocak 1981)